Máy thủy bình hỗ trợ kiểm tra độ cao khi làm nền móng, san lấp và thi công thoát nước. Tuy nhiên, kết quả còn phụ thuộc vào cách đặt máy, dựng mia và ghi số liệu. Hãy cùng Điện máy Yamasu tìm hiểu những lưu ý khi sử dụng máy thủy bình dưới đây áp dụng cho dòng quang học tự động, giúp mọi người hạn chế sai số trong công việc.
Đặt chân máy thủy bình trên nền chắc chắn
Chọn vị trí ổn định, tránh đất mới đắp, nơi dễ trượt hoặc đang chịu rung động mạnh. Mở chân đỡ đủ rộng, điều chỉnh chiều cao vừa tầm quan sát và khóa chắc các chân trước khi lắp máy.
Khi gắn thiết bị, phải siết vít liên kết với chân đỡ. Không để máy nằm trên mặt đế mà chưa được cố định. Nếu chân bị lún hoặc trượt trong lúc đo, cần đặt lại máy và đo lại những số liệu có thể bị ảnh hưởng.
Lưu ý khi sử dụng máy thủy bình?
Cân máy và kiểm tra bọt thủy
Sau khi đặt máy, xoay các ốc cân chỉnh để đưa bọt khí vào giữa vòng tròn. Bộ tự cân bằng bên trong chỉ xử lý độ nghiêng nhỏ trong phạm vi cho phép; mọi người vẫn phải cân máy sơ bộ.
Chờ đường ngắm ổn định rồi mới đọc mia. Trong quá trình làm việc, kiểm tra lại bọt thủy, nhất là sau khi xoay máy hoặc có người chạm vào chân đỡ. Không mặc định rằng máy có tính năng tự cân bằng thì đặt ở đâu cũng đo đúng.
Cân máy và kiểm tra bọt thủy
Lấy nét cả đường chỉ và hình ảnh mia
Một lỗi dễ bỏ qua là chỉ chỉnh cho mia rõ nhưng các đường chỉ trong ống kính vẫn mờ. Cách lấy nét nên thực hiện theo thứ tự:
- Hướng ống kính về nền sáng đồng đều, chẳng hạn tờ giấy trắng, rồi chỉnh phần kính sát mắt cho đường chỉ rõ nét.
- Hướng máy vào mia và xoay núm lấy nét đến khi nhìn rõ vạch chia.
- Dịch nhẹ mắt lên xuống. Nếu đường chỉ có vẻ trượt trên hình mia, cần chỉnh nét lại.
Chỉ đọc số khi đường chỉ và hình mia không dịch chuyển tương đối lúc đổi vị trí mắt.
Lấy nét cả đường chỉ và hình ảnh mia
Dựng mia thẳng đứng và đọc đúng vạch
Mia là thước có vạch chia dùng cùng máy thủy bình. Đặt chân mia đúng điểm cần đo, giữ thẳng đứng và kiểm tra bọt thủy trên mia nếu có. Mia nghiêng có thể làm số đọc lớn hơn thực tế, dẫn đến tính sai độ cao.
Đọc tại đường chỉ ngang ở giữa, tránh nhầm với các đường chỉ phụ phía trên hoặc dưới. Đồng thời, xác định rõ đơn vị trên thước trước khi ghi kết quả. Không đọc vội khi mia đang lắc hoặc hình ảnh chưa rõ.
Dựng mia thẳng đứng và đọc đúng vạch
Giữ khoảng cách ngắm hai phía gần bằng nhau
Khi đo chênh lệch độ cao giữa hai điểm, nên chọn vị trí máy sao cho khoảng cách đến hai mia gần bằng nhau. Cách bố trí này giúp giảm ảnh hưởng của sai lệch đường ngắm khi tính hiệu hai số đọc.
Ví dụ, nếu hai điểm cách nhau khoảng 40 m và địa hình thuận lợi, có thể đặt máy gần giữa để mỗi phía khoảng 20 m. Đây là ví dụ bố trí, không phải giới hạn đo áp dụng cho mọi thiết bị.
Giữ khoảng cách ngắm hai phía gần bằng nhau
Ghi rõ mốc chuẩn và kiểm tra dấu khi tính
Mốc chuẩn là điểm có độ cao đã biết, dùng để đối chiếu các điểm khác. Trước khi đo, xác nhận đúng mốc, thống nhất đơn vị và ghi ngay tên điểm kèm số đọc.
Ví dụ, giữ nguyên vị trí máy và đường ngắm trong hai lần đọc:
- Mia tại A đọc được 1,420 m.
- Mia tại B đọc được 1,170 m.
- B cao hơn A: 1,420 − 1,170 = 0,250 m, tức 25 cm.
Với cùng đường ngắm, số đọc nhỏ hơn tương ứng điểm đặt mia cao hơn. Khi chuyển máy, cần đo nối qua điểm ổn định; không lấy hai số đọc thuộc hai vị trí đặt máy khác nhau để trừ trực tiếp.
Ghi rõ mốc chuẩn và kiểm tra dấu khi tính
Kiểm tra độ chính xác sau va đập
Trước công việc quan trọng, sau vận chuyển dài hoặc khi máy bị rơi, cần kiểm tra theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Bọt thủy nằm giữa chưa chứng minh đường ngắm vẫn chính xác.
Một cách kiểm tra thường dùng là đo hai điểm cố định khi máy đặt giữa, sau đó chuyển máy gần một điểm và đối chiếu kết quả theo quy trình của dòng máy. Nếu sai lệch vượt mức cho phép, nên nhờ kỹ thuật viên kiểm tra, hiệu chỉnh. Không tự vặn các vít bên trong khi chưa hiểu chức năng.
Kiểm tra độ chính xác sau va đập
Chú ý nhiệt độ và điều kiện quan sát
Khi đưa máy từ phòng điều hòa ra công trường nóng, hãy để thiết bị thích nghi với nhiệt độ môi trường trước khi đo. Tránh để máy lâu trong xe nóng và tuân thủ giới hạn nhiệt độ hãng công bố.
Nếu hình mia rung, nhòe hoặc chập chờn do không khí nóng gần mặt đất, nên đổi vị trí ngắm, rút ngắn khoảng cách hoặc chọn thời điểm phù hợp hơn. Không cố ước lượng số đọc khi không nhìn rõ vạch chia.
Tuyệt đối không nhìn mặt trời qua ống kính máy. Giữ mia cách xa đường điện và dừng đo khi có giông sét.
Chú ý nhiệt độ và điều kiện quan sát
Vệ sinh và cất máy đúng cách
Sau ca làm việc, loại bỏ bụi trên kính bằng dụng cụ phù hợp rồi lau nhẹ bằng khăn chuyên dụng. Tránh chà mạnh khi còn hạt cát hoặc dùng hóa chất không được nhà sản xuất cho phép.
Máy và hộp đựng bị ẩm cần được làm khô trước khi đóng cất. Khi vận chuyển, đặt thiết bị đúng vị trí trong hộp bảo vệ, hạn chế va đập và không để máy lăn tự do trên xe. Việc giữ sạch kính, bảo vệ bộ tự cân bằng và kiểm tra định kỳ giúp duy trì khả năng đo ổn định.
Vệ sinh và cất máy đúng cách
Nắm vững những lưu ý khi sử dụng máy thủy bình sẽ giúp mọi người kiểm soát công việc từ khâu đặt máy đến kiểm tra kết quả. Với các hạng mục cần độ chính xác cao, hãy kết hợp thiết bị phù hợp, thao tác đúng và đối chiếu mốc chuẩn. Mọi người có thể tham khảo các dòng máy thủy bình tại YAMASU để lựa chọn theo nhu cầu.